Το πραγματικό ταβάνι δεν είναι γυάλινο. Είναι αντρικό.

Η ισότητα σκοντάφτει στις γραβάτες

Η ισότητα δεν είναι γυναικεία υπόθεση, είναι αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που εξελίσσεται. Και αν θέλουμε πραγματικά γυναίκες σε θέσεις εξουσίας πρέπει να ρίξουμε το φως στους άντρες και το τι πιστεύουν πραγματικά. Τους δίνουν το ρόλο; Είναι έτοιμοι να μοιραστούν τη δύναμή τους;

Κάθε χρόνο, λίγο πριν από την 8^η Μαρτίου, συμβαίνει το ίδιο τελετουργικό. Προσκλήσεις για πάνελ, φωτογραφίσεις, συνεντεύξεις, αφιερώματα. Γυναίκες σε υψηλές θέσεις καλούνται να μιλήσουν για το πώς τα κατάφεραν, πώς συνδύασαν καριέρα και οικογένεια, τι θα συμβούλευαν τις νεότερες. Όλα καλοπροαίρετα. Όλα καλά σκηνοθετημένα. Όλα εντελώς ακίνδυνα.

Και όλα βαθιά υποκριτικά.

Γιατί η Ημέρα της Γυναίκας έχει μετατραπεί σε μια ετήσια παράσταση αυτοθαυμασμού. Μία «γιορτή» προόδου που στην πραγματικότητα δεν ήρθε ποτέ. Γυναίκες που μιλούν σε άλλες γυναίκες για τα προβλήματα των γυναικών, μπροστά σε ακροατήρια που αποτελούνται κατά 90% από γυναίκες. Ένας κύκλος ενδυνάμωσης που μοιάζει περισσότερο με ομαδική ψυχοθεραπεία παρά με πραγματική κοινωνική αλλαγή.

Και στο μεταξύ, εκεί έξω, στον πραγματικό κόσμο της εξουσίας και των αποφάσεων, όλα μένουν ίδια.

Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Πόσες γυναίκες CEOs εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα χωρίς να είναι κόρες ιδρυτών ή κληρονόμοι οικογενειακών αυτοκρατοριών; Ελάχιστες. Πόσες ανέβηκαν πραγματικά σε ανώτατες εκτελεστικές θέσεις; Ακόμη λιγότερες. Και όσες τα κατάφεραν, συνήθως τοποθετήθηκαν σε «ακίνδυνες» περιοχές – ανθρώπινο δυναμικό, επικοινωνία, μάρκετινγκ. Εκεί όπου η γυναικεία παρουσία δεν απειλεί το άβατο της πραγματικής ισχύος.

Κατά τα άλλα, οι εταιρείες διαφημίζουν προγράμματα γυναικείας ενδυνάμωσης. Η πολιτεία πανηγυρίζει για ποσοστώσεις στα διοικητικά συμβούλια. Οι οργανισμοί ανεβάζουν συγκινητικές καμπάνιες στα social media. Όλα μοιάζουν να κινούνται. Στην πράξη όμως τίποτα δεν αλλάζει.

Γιατί το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ οι γυναίκες.

Το πρόβλημα είναι η αντρική στάση απέναντι στις γυναίκες που διεκδικούν πραγματική εξουσία.

Είναι η νοοτροπία του «members club», εκεί όπου οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται από άντρες για άντρες. Είναι τα σκωπτικά σχόλια όταν μια γυναίκα αναλαμβάνει ηγετική θέση. Είναι οι ψίθυροι του τύπου «σίγουρα κάποιος την έβαλε εκεί». Είναι η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση ότι μια γυναίκα επιτρέπεται να προχωρήσει – αλλά μέχρι ενός σημείου. Όχι παραπάνω από όσο αντέχει το αντρικό «εγώ».

Και όταν μια γυναίκα τελικά τα καταφέρει, τότε αρχίζει η πραγματική δοκιμασία. Πρέπει να αποδείξει δέκα φορές παραπάνω την αξία της. Να αντέξει ειρωνείες, αμφισβήτηση, υπόγειες αντιστάσεις. Να δουλέψει περισσότερο, να μιλήσει λιγότερο, να είναι σκληρή χωρίς να θεωρηθεί «δύσκολη», αποφασιστική χωρίς να χαρακτηριστεί «υστερική».

Και στο τέλος της διαδρομής, ακούει συχνά το πιο αποκαλυπτικό σχόλιο απ’ όλα: «Εντάξει, τα κατάφερες. Γιατί δεν πας τώρα σπίτι σου να ξεκουραστείς;»

Εκεί βρίσκεται η ουσία. Όχι στις επιτυχίες των λίγων, αλλά στη βαθιά κοινωνική δυσανεξία απέναντι στις γυναίκες που δεν αρκούνται στον ρόλο που τους επιτρέπει το σύστημα. Απέναντι σε όσες δεν θέλουν απλώς να συμμετέχουν στο παιχνίδι, αλλά να το αλλάξουν.

Γι’ αυτό και οι επετειακές εκδηλώσεις δεν αρκούν. Γι’ αυτό και οι ομιλίες γυναικών προς γυναίκες δεν μετακινούν τον δείκτη ούτε χιλιοστό. Επειδή η πραγματική συζήτηση λείπει.

Αν θέλουμε πράγματι μια διαφορετική Ημέρα της Γυναίκας, τότε πρέπει επιτέλους να αλλάξουν οι πρωταγωνιστές.

Να σταματήσουμε να ρωτάμε τις γυναίκες «πώς τα καταφέρνετε;» και να αρχίσουμε να ρωτάμε τους άντρες «γιατί δεν αφήνετε να τα καταφέρουν;».

Να δούμε πάνελ με άντρες CEOs που θα πρέπει να εξηγήσουν δημόσια γιατί στις διοικήσεις τους οι γυναίκες είναι μειοψηφία. Να δεσμευτούν με συγκεκριμένα σχέδια, με μετρήσιμους στόχους, με πραγματική λογοδοσία. Να απαντήσουν γιατί το ταλέντο αναγνωρίζεται όταν φοράει γραβάτα, αλλά αντιμετωπίζεται με καχυποψία όταν φοράει τακούνια.

Και κυρίως να παραδεχτούμε κάτι απλό αλλά ενοχλητικό: Η ισότητα δεν θα έρθει επειδή οι γυναίκες θα γίνουν πιο δυνατές. Θα έρθει μόνο όταν οι άντρες αποφασίσουν να γίνουν λιγότερο αμυντικοί.

Η επόμενη γενιά κοριτσιών μεγαλώνει με περισσότερα πρότυπα από ποτέ. Αλλά αν το σύστημα παραμένει ίδιο, τους υποσχόμαστε ένα μέλλον γεμάτο φιλοδοξίες – και γεμάτο απογοητεύσεις. Τους λέμε να ονειρεύονται ψηλά, ενώ γνωρίζουμε ότι το ταβάνι παραμένει εκεί, άθικτο.

Ίσως λοιπόν η πιο ειλικρινής πράξη για την 8^η Μαρτίου να είναι η σιωπή των γυναικών και η ομιλία των αντρών.

Γιατί μέχρι να αλλάξει η αντρική στάση απέναντι στις γυναίκες, καμία ποσόστωση, κανένα πρόγραμμα ενδυνάμωσης και καμία επετειακή φωτογράφιση δεν θα φέρει την πραγματική αλλαγή.

Και η Ημέρα της Γυναίκας θα παραμένει απλώς μια ακόμη ωραία, συγκινητική – αλλά βαθιά άβολη – γιορτή υποκρισίας.